Home
Werken met beschermde dieren en planten
Bezit, vervoer en handel beschermde dieren en planten

Bezit, vervoer en handel beschermde dieren en planten

Laatst gecontroleerd op: 18 februari 2026

Wilt u dieren of planten houden, vervoeren of verhandelen? Dit mag niet altijd, omdat voor sommige soorten een bezitsverbod geldt. Geldt voor uw soort zo’n verbod? Dan vraagt u toestemming bij ons of de provincie aan. Ook moet u sommige dieren merken.

Voor welke soorten vraagt u toestemming aan?

Of u toestemming aanvraagt, hangt af van verschillende dingen. Namelijk de dier- of plantensoort, hoe streng deze beschermd wordt en of hij uit het wild komt.

U vraagt toestemming aan voor soorten van de:

CITES-verordening
Habitatrichtlijn
Vogelrichtlijn
Verdragen van Bonn en Bern
Wildklemverordening
Bijlage IX van het Besluit activiteiten leefomgeving

Voor deze soorten geldt namelijk een bezitsverbod. Wordt uw aanvraag voor toestemming goedgekeurd? Dan krijgt u een brief. Hierin staat dat u toestemming krijgt om uw soort te houden, vervoeren of verhandelen. Dit noemen we dan een omgevingsvergunning of maatwerkvoorschrift.

Bekijk of uw soort beschermd is

Waar doet u uw aanvraag?

U doet uw aanvraag via het Omgevingsloket of via ons. Dit hangt af van:

de dier- of plantensoort;
de herkomst van de dier- of plantensoort;
het gebied waarin de dier- of plantensoort voorkomt.

Inheemse soorten uit het wild

Dode soorten

Is de plant of het dier dood? Dan doet u de aanvraag bij ons. Hoe u dit doet en welke voorwaarden er zijn, leest u verderop op deze pagina.

Gaat het om een dode vogel die u wilt prepareren? Dan vraagt u merktekens aan en meldt u de vogel bij ons. Informatie hierover vindt u op Regels over vogels prepareren.

Levende soorten

Komt de plant of het dier uit het wild? En gaat het om een levend dier dat of levende plant die oorspronkelijk in Nederland voorkomt? Bijvoorbeeld een kraai of groenknolorchis? Uw provincie bepaalt of u een vergunning nodig heeft. U vraagt de vergunning aan bij uw provincie via het Omgevingsloket. Kijk in het Omgevingsloket hoe u uw aanvraag doet. Of neem hierover contact op met uw provincie. Uw aanvraag doet u via Mijn Omgevingsloket.

CITES-soorten verhandelen of vervoeren

Wilt u beschermde dier- en plantensoorten verhandelen of vervoeren? Bekijk eerst of het om een CITES-soort gaat op CITES-soort of niet. Voor een CITES-soort heeft u 2 documenten nodig.

Dit zijn een CITES-document en een maatwerkvoorschrift voor bezit van het dier of de plant. Beide documenten vraagt u bij ons aan. Hoe u dit doet en welke voorwaarden er zijn, leest u verderop op deze pagina.

Gefokte dieren

Gaat het om een gefokt dier? Meestal mag u dit houden, vervoeren of verhandelen. Alleen bij de volgende diersoorten heeft u een maatwerkvoorschrift van ons nodig:

katachtige roofdieren (Felidae)
primaten
haviken
gefokte vogels met een ringplicht, zonder gesloten pootring

Hoe u een maatwerkvoorschrift aanvraagt en welke voorwaarden er zijn, leest u verderop op deze pagina.

Uitheemse soorten uit het wild

Komt het dier uit het wild, maar niet uit Nederland? Of weet u niet zeker of het uit het wild komt? Dan vraagt u bij ons toestemming aan. Hoe u dit doet en welke voorwaarden er zijn, leest u verderop op deze pagina.

Meerdere dier- en plantensoorten

Wilt u meerdere beschermde soorten houden of vervoeren? Deze kunt u bij ons in één aanvraag doorgeven. Hiervoor is wel een uitzondering voor inheemse soorten. Wilt u bijvoorbeeld inheemse soorten én uitheemse soorten of CITES-soorten houden? Dan doet u 2 aanvragen. Deze doet u bij de provincie (via het Omgevingsloket voor inheemse soorten) én bij ons.

Merkplicht beschermde dieren

Voor sommige dieren geldt een merkplicht, omdat dan duidelijk is waar het dier vandaan komt. Zo voorkomen we illegale handel. Staat uw dier op CITES-Bijlage A? Of valt het dier onder de Vogelrichtlijn? Dan moet dit een merkteken hebben. Vogels krijgen een pootring. Andere beschermde dieren, zoals reptielen, krijgen een microtransponder (chip). Kijk voor meer informatie op Merkplicht voor beschermde dieren.

Voorwaarden toestemming

U kunt een aanvraag bij ons doen als u de volgende gegevens kunt aanleveren:

Waarom u de soort houdt. U houdt het dier bijvoorbeeld alleen als huisdier. Of u gebruikt het voor fokken of onderwijs.
De oorsprong van de soort. Bijvoorbeeld of het dier uit het wild komt of in gevangenschap is geboren. Of dat de plant gekweekt is.
Of u een registratie voor de soort bijhoudt.

Deze onderwerpen ziet u ook terug in het aanvraagformulier.

Uw aanvraag voorbereiden

Om uw aanvraag te beoordelen, zijn bijlagen nodig. Zorg daarom dat u bewijsstukken bij de hand heeft die de legale herkomst van de dieren of planten aantonen. Dit zijn bijvoorbeeld:

een administratie;
facturen, zoals een aankoopbewijs of een oude rekening van de dierenarts;
vrachtbrieven;
CITES-documenten;
foto's van de soort;
bij nakomelingen: documenten, pootringen of microchipnummers van de ouderdieren. Bijvoorbeeld DNA-fingerprints als u een gefokte havik heeft.

Kosten van uw aanvraag

Voor een aanvraag betaalt u leges. Dit zijn de kosten voor het behandelen van uw aanvraag. De kosten hangen af van de soort waarvoor u toestemming aanvraagt. U betaalt € 60 voor soorten die op de Habitatrichtlijn en de Vogelrichtlijn staan. Voor andere soorten zijn de kosten € 15.

U kunt op 2 manieren betalen:

iDEAL | Wero. U betaalt direct online nadat u het digitale aanvraagformulier heeft verstuurd.
Factuur via de post. Als uw aanvraag compleet is, krijgt u een brief met de rekening.

U ontvangt van ons het besluit als u de leges heeft betaald. Betaalt u via iDEAL | Wero? Dan kunnen wij uw aanvraag sneller behandelen. U krijgt dan van ons een betaalbevestiging voor uw administratie.

Aanvragen toestemming

Bedrijven hebben voor hun aanvraag minimaal eHerkenning niveau 2+ en machtiging RVO diensten op niveau eH2+ nodig. Bent u particulier? Dan logt u in met DigiD. Heeft u nog geen eHerkenning of DigiD? Vraag deze dan eerst aan.

Uw aanvraag direct regelen

Na uw aanvraag

Zodra uw aanvraag bij ons binnen is, krijgt u binnen 8 weken een beslissing. Wilt u weten wat er na uw aanvraag gebeurt en wat u kunt verwachten? U leest dit vanaf stap 5 in het Stappenplan aanvraag werken met beschermde soorten.

Meer weten?

Wilt u meer weten over bezit, vervoer en handel van beschermde dieren en planten? Bekijk de rijksregels op de website van het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO).

In opdracht van:

Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur

Hoort bij:

Dieren en natuur

Zie ook

Heeft deze informatie u geholpen?