Verkenning aanlanding wind op zee (VAWOZ)

Gepubliceerd op:
15 december 2020
Laatst gecontroleerd op:
25 maart 2022

Windenergie van de Noordzee is één van de belangrijkste aanjagers van de energietransitie in Nederland. Binnen de Verkenning aanlanding wind op zee (VAWOZ) kijken we hoe de energie van, nog te bouwen, windparken op zee het beste aan land kunnen brengen. Dit noemen we ook wel aanlanden.

In samenspraak met de omgeving kijken we naar:

  • de vorm (elektronen of waterstofmoleculen)
  • de wijze en de route van transport (kabel of pijpleiding, buis of schip)
  • de locatie (vraag op land waar de energie naartoe kan worden gebracht)

Twee verkenningen
Het programma kijkt aan de ene kant naar kansrijke kabelroutes en aanlandlocaties voor extra windenergie van zee vóór 2030 (versnellingsopgave). En aan de andere kant verkennen we kansrijke aanlandingsopties voor windparken die tussen 2031-2040 gebouwd worden.

In de verkenning onderzoeken we locaties en routes op mogelijke gevolgen voor:

  • milieueffecten van verschillende routes en aanlandlocaties
  • kosten
  • techniek
  • toekomstvastheid (de keuzes voor de korte termijn worden afgewogen tegen mogelijkheden voor de langere termijn)
  • omgeving (wat de betrokkenen in het gebied van de routes vinden en of een route goed samengaat met andere toekomstige gebiedsontwikkelingen)
  • energiesysteem/vraag naar energie.

Aan de hand van deze verkenningen over de aanlandingsmogelijkheden neemt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) besluiten of en waar er met ruimtelijke procedures voor een netaansluiting gestart wordt.

Stand van Zaken

Vanwege de klimaatdoelen heeft het ministerie van EZK onderzocht waar in NL extra windstroom van zee aan land kan worden gebracht in de periode rond 2030. De wens van de Tweede Kamer is daarbij 10 GW extra, bovenop de al geplande ruim 11 GW. Deze extra stroom is met name van belang om de industrie te verduurzamen. Dit heeft onder andere geresulteerd in het aanvullend ontwerp Programma Noordzee 2022-2027. In dit ontwerp zijn nieuwe windenergiegebieden aangewezen en één eerder aangewezen gebied herbevestigd waarmee tezamen extra ruimte is gecreëerd voor 16,7 GW aan windenergie op zee.

Dit aanvullend ontwerp ligt ter inzage tot en met 20 december 2021. Naar verwachting zal het volgende kabinet in maart 2022 het definitieve Programma Noordzee 2022-2027 als bijlage bij het Nationaal Water Programma 2022-2027 definitief vaststellen.

Parallel aan - en in samenhang met de onderzoeken en aanwijzen van de windenergiegebieden - is er in de Verkenning aanlanding wind op zee 2030 (VAWOZ 2030) onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de energie uit de windenergiegebieden door middel van ondergrondse kabels aan te sluiten op het landelijk hoogspanningsnet. Deze verkenning is de basis voor de te starten ruimtelijke procedures waarmee de daadwerkelijke inpassing wordt vormgegeven. De VAWOZ vormt daarmee de verbinding tussen enerzijds het Programma Noordzee 2022-2027 waarin de windenergiegebieden worden aangewezen en anderzijds het Programma Infrastructuur Duurzame Industrie (Pidi).

Als gevolg van de onderzoeken heeft de staatssecretaris van EZK besloten om de eerder al gestarte procedure voor een stroomkabel door de Waddenzee op te nemen in een nieuw ruimtelijk programma. Hierin worden de stroomkabels van het al geplande windenergiegebied Ten Noorden van de Waddeneilanden en het toekomstige windenergiegebied 5-Oost gecombineerd. Hierbij worden ook de meer oostelijke routeopties verder onderzocht. Ook wordt gekeken of er na 2031 nog ruimte is voor een eventuele extra stroomkabel en een leiding om op zee geproduceerde waterstof aan te voeren naar Eemshaven. De kavel en locatie van het windpark staan niet ter discussie.

In alle bovengenoemde ruimtelijke procedures zullen belanghebbenden regelmatig worden betrokken. Ook zijn er momenten waarbij men formeel inspraak kan doen.

De kamerbrief vindt u op: Kamerbrief over verkenning aanlanding wind op zee 2030.

Aanvullende onderzoeken

In eerste instantie was de doelstelling uit het Klimaatakkoord leidend om in 2030 jaarlijks 49 terawattuur (TWh) aan windenergie van zee te produceren. Waarvoor een capaciteit van ongeveer 10,7 gigawatt (GW) nodig leek. In 2020 zijn de doelen voor 2030 verder aangescherpt. Enerzijds, door het besluit om nog circa 0,7 GW extra aan windcapaciteit te bouwen om er zeker van te zijn dat de afgesproken 49 TWh gehaald wordt (daarmee komt het totaal op 11,5GW).

Anderzijds, door de aangescherpte CO2-reductiedoelstelling vanuit de Europese Commissie en het Europese Parlement. Dat betekent dat er mogelijk nog tot 45 TWh elektriciteit extra nodig is voor 2030, wat zich vertaald in circa 10GW extra wind op zee. Besluitvorming over de precieze hoeveelheid extra windenergie op zee vindt in het najaar van 2021 plaats. Bovenstaande ‘versnellingsopgave’ is de aanleiding voor de verkenning VAWOZ 2030.

Om de juiste informatie op tafel te krijgen voor de VAWOZ 2030 is EZK opdrachtgever van verschillende onderzoekssporen.

Effectenonderzoek / Afwegingsnotitie

In opdracht van EZK heeft Witteveen en Bos het effectenonderzoek VAWOZ 2030 uitgevoerd waarin de kansrijkheid van aanlandingslocaties onderzocht is. Daarnaast heeft Witteveen en Bos in opdracht van EZK ook een afwegingsnotitie opgesteld. De afwegingsnotitie geeft een samenvattende, feitelijke weergave van de kansen, belangen en aandachtspunten die spelen bij de verschillende alternatieven voor aanlanding van windenergie van zee. Op 20 september 2021 heeft de Commissie voor Milieu Effectrapportage een advies gegeven over de afwegingsnotitie. Daarin ontbraken nog de resultaten van het onderzoek doorkruising Waddengebied, waardoor er geen milieu-informatie opgenomen was in de afwegingsnotitie over de tracéalternatieven van windenergie ‘zoekgebied 5’. EZK heeft de Commissie daarom gevraagd om een aanvullend advies te geven over de inhoud en volledigheid van deze aanvullende informatie en aandachtspunten mee te geven voor het milieuonderzoek in de vervolgprocedure. De Commissie heeft haar advies gebaseerd op basis van het onderzoek innovatie doorkruising Waddengebied en de op basis daarvan aangevulde informatie in de afwegingsnotitie over ‘zoekgebied 5 en de tracévarianten’.

Onderzoek Innovatie Doorkruising Waddengebied

Aanvullend is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de Waddenzee zoveel mogelijk te ontzien bij de aanlanding van windenergie op zee in Noord Nederland. Dit onderzoek ‘Innovatie Doorkruising Waddengebied’ is uitgevoerd door Royal HaskoningDHV in opdracht van Rijksdienst van Ondernemend Nederland namens het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, provincie Groningen, TenneT en Gasunie.

Inmiddels zijn de onderzoeksresultaten van VAWOZ 2030 afgerond. De adviezen en alle onderzoeken worden meegenomen in het besluit dat de staatssecretaris van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat neemt over de kabelroutes voor aanlandingen die verder onderzocht worden in ruimtelijke procedures.

Planning op hoofdlijnen

  • december 2020 - start verkenning 2030
  • najaar 2021 - besluitvorming VAWOZ 2030
  • najaar 2021 - start verkenning 2031 - 2040
  • najaar 2022 - besluitvorming VAWOZ 2031 - 2040

Samenspraak

De verkenning wordt uitgevoerd in nauwe afstemming met betrokkenen uit het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en andere overheden als:

  • natuur- en milieuorganisaties
  • belangenorganisaties
  • havenbedrijven
  • netbeheerders
  • energiebedrijven
  • visserij
  • scheepvaart
  • lokale overheden

De Rijksoverheid gaat zorgvuldig om met de belangen, zorgen en wensen van al deze partijen. Om die reden heeft EZK over de aanlanding in Noord-Nederland nauw contact gehad met de Waddenacademie, het Omgevingsberaad Waddengebied, de Beheerautoriteit Waddenzee, het Noordzee Overleg en de provincies Groningen en Friesland om van gedachten te wisselen over het zoveel mogelijk tegemoet komen aan belangen, zorgen en kansen in de omgeving.

Omgevingsbijeenkomsten

Om de omgeving zo goed mogelijk te informeren vinden er diverse bijeenkomsten plaats. Deze zogenaamde omgevingsbijeenkomsten bestaan onder andere uit stakeholdersbijeenkomsten en omgevingssessies.

De laatste (digitale) omgevingssessie was op: woensdag 15 september 2021 van 13.00 tot 15.30 uur.

De verslagen en presentaties van deze en voorgaande bijeenkomsten zijn terug te vinden op deze pagina: Verkenning aanlanding wind op zee (VAWOZ) - Omgevingsbijeenkomsten.

Bent u nog niet betrokken bij het ‘omgevingsspoor’ van VAWOZ voor uw regio en vindt u dat dit wel zou moeten, neem dan contact op met: vawoz@minezk.nl.

Aanmelden nieuwsbrief

Wilt u zich aanmelden voor de nieuwsbrief over het project VAWOZ? Ga dan naar: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (spotler.com).

Toegankelijkheidseisen (pdf’s)

Wij streven ernaar om onze eigen online informatie en dienstverlening toegankelijk te maken, overeenkomstig het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid. Loopt u tegen een toegankelijkheidsprobleem aan? Of heeft u een vraag of opmerking over onze toegankelijkheid? Neem dan contact op via toegankelijkheid@rvo.nl.

Contact Bureau Energieprojecten

Bel 070 379 89 79

bureauenergieprojecten@minezk.nl

Bent u tevreden over deze pagina?