Wetgeving zonne-energie

Gepubliceerd op:
28 juni 2017
Laatst gecontroleerd op:
3 maart 2022

Er gelden Europese richtlijnen, wetten en verordeningen voor zonne-energie. Om de klimaatdoelen te halen, maar ook voor veiligheid en duurzaamheid. Deze Europese richtlijnen worden 'vertaald' naar nationale wetgeving, de wetgeving die in Nederland geldt.

Op deze pagina vindt u een overzicht van de nationale wetgeving, bestaand en in ontwikkeling. Daaronder leest u over de Europese wetgeving voor zonne-energie die de Nederlandse wetgeving beïnvloedt.

Bestaande nationale wetgeving

In Nederland gelden op dit moment verschillende wetten en regelingen voor zonne-energie.

Electriciteitswet 1998 

De Electriciteitswet stamt uit 2 juli 1998. In deze wet vindt u regels over de productie, het transport en de levering van elektriciteit (Elektriciteitswet 1998). Een belangrijke wet die u als klant beschermt tegen woekerprijzen en ook de netbeheerders en energieleveranciers controleert. Deze wet was nodig omdat de energiemarkt vrijgegeven is.

Salderingsregeling

De Salderingsregeling is voor kleinverbruikers die elektriciteit invoeden op het net. U bent kleinverbruiker als u een aansluiting heeft met een grootte van maximaal 3x80 ampère. Vooral kleinverbruikers die zelf elektriciteit opwekken met zonnepanelen gebruiken deze regeling. De Salderingsregeling is vastgelegd in artikel 31c van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 50, tweede lid, van de Wet belastingen op milieugrondslag. De Kamer verklaarde in februari 2021 het wetsvoorstel voor de afbouw van de salderingsregeling 'controversieel' (omstreden). Het huidige kabinet buigt zich opnieuw over deze regeling.

Erkenningsregeling zonnestroomsystemen

In de Erkenningsregeling zonnestroomsystemen leest u de regels over de eisen voor ontwerpen, installeren, beheren en onderhouden van zonne-energiesystemen. Deze erkenningsregeling sluit aan op de Wet kwaliteitsborging (Wkb), die tegelijk met de Omgevingswet, op 1 januari 2023, in werking treedt. Het doel van de Wkb is het voorkómen van gebreken aan bouwwerken. Wilt u als gebruiker meer weten over veilige installatie van uw zonnepanelen? Ga dan naar onze pagina Kwaliteit, vakmanschap en verzekeringen zonne-energie.

Netcode elektriciteit

In de Netcode elektriciteit staan alle voorschriften voor netbeheerders en netgebruikers op 3 gebieden:

  • functioneren van de netten;
  • aansluiten van klanten op de netten;
  • transporteren van elektriciteit over de netten.

Hernieuwbare energie bij ingrijpende renovatie

Per 1 februari 2022 is het verplicht om bij ingrijpende renovatie van een woning of gebouw een minimumwaarde hernieuwbare energie (HE), zoals zonnepanelen, een warmtepomp of een warmtenet, toe te passen. Lees meer over deze wettelijke verplichting.

De Wet milieubeheer (Wm)

In de Wet milieubeheer staan algemene regels voor verschillende onderwerpen: van stoffen en afvalstoffen tot handhaving, openbaarheid van milieugegevens en beroepsmogelijkheden. Kortom, welk wettelijk gereedschap u kunt gebruiken om het milieu te beschermen. De belangrijkste instrumenten zijn milieuplannen en milieuprogramma's, milieukwaliteitseisen, vergunningen, algemene regels en handhaving.  Kenniscentrum Infomill verzamelde informatie voor u overzichtelijk op een pagina. 

Inzameling kapotte/oude zonnepanelen

Producenten en importeurs die elektrische en elektronische apparatuur verkopen binnen de EU, zijn verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van deze producten als ze worden afgedankt. Zij moeten daarom een inzamelsysteem opzetten zodat een consument de afgedankte apparatuur in kan leveren voor verwerking. Zonnepanelen vallen onder deze regelgeving voor elektrische apparaten. Lees meer op Afgedankte elektrische en elektronische apparatuur.

Nationale wetgeving in ontwikkeling

Naast bestaande wetgeving werkt Nederland aan een aantal nieuwe of vernieuwende wetten en regelgeving.

Wetsvoorstel Energiewet (UHT)

De Rijksoverheid werkt op dit moment aan een wetsvoorstel voor de nieuwe Energiewet (UHT). Naar verwachting keurt de Tweede Kamer dit voorstel in 2022 goed. Deze wet zorgt onder meer voor het efficiënter verdelen van de netcapaciteit. Ook zorgt deze nieuwe Energiewet voor: 

  • vervanging van de huidige Gaswet en Elektriciteitswet 1998;
  • invoering van de Europese regelgeving;
  • invulling van de afspraken uit het Klimaatakkoord uit 2019. 

Omgevingswet

De Rijksoverheid werkt daarnaast aan een nieuwe Omgevingswet. De nieuwe Omgevingswet brengt alle spelregels die gelden voor de fysieke leefomgeving bij elkaar in één wet. Deze wet is dus voor iedereen belangrijk die te maken heeft met de fysieke leefomgeving. Dit gaat dan bijvoorbeeld om wet- en regelgeving voor bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De Omgevingswet zorgt voor een goede balans tussen het gebruiken en beschermen van de leefomgeving. Het kabinet geeft hiermee richting aan de grote opgaven die de inrichting van ons land ingrijpend veranderen. Een van deze opgaven is de ruimte voor opwekking van duurzame energie. Op 1 januari 2023 gaat deze Omgevingswet in. Lees meer op de website Aan de slag met de Omgevingswet

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is een instrument van de nieuwe Omgevingswet. Tot de invoering van de wet, wordt de NOVI gebruikt als 'structuurvisie' (strategisch beleidsdocument) voor de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Provincies gebruiken de NOVI om hun provinciale omgevingsvisie op te stellen. Deze structuurvisies beïnvloeden het uitgeven van vergunningen door gemeenten en provincies. Zodra de Omgevingswet in gaat, geldt de NOVI als instrument zoals deze bedoeld is in de nieuwe wet.

Wijziging Besluit Bouwwerken Leefomgeving (Bbl)

Gemeenten mogen naar verwachting vanaf 1 januari 2023 zonnepanelen verplichten op daken van industriegebouwen en gebouwen met overige gebruiksfuncties, zoals parkeergarages. Eind 2021 ontving de Raad van State dit wijzigingsvoorstel op het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (Bbl).

De Bbl is één van de 4 algemene maatregelen van bestuur onder de Omgevingswet. Het wordt gezien als de ‘vervanger’ van het Bouwbesluit 2012. Om zonnepanelen te kunnen verplichten, gelden er binnen de Bbl voorwaarden en regels.

Europees beleid

Niet alleen binnen Nederland, maar binnen heel Europa maken we afspraken om gezamenlijke doelstellingen te halen.

Een Europese Green Deal 

Klimaatverandering en milieuvervuiling zetten de toekomst van Europa en de wereld op het spel. Het antwoord van de Europese Unie (EU) hierop is de Europese Green Deal. De Europese Green Deal bestaat uit verschillende EU-beleidsplannen, vooral op het gebied van klimaat en energie. Deze 'deal' verandert de EU in een moderne, concurrerende en grondstoffenefficiënte economie. Bijvoorbeeld door hergebruik van grondstoffen. De Europese Green Deal verbetert het welzijn en de gezondheid van de burgers door onder meer schone lucht, schonere energie en duurzamere producten.

EU Fit for 55-pakket

Dit ‘pakket’ bestaat uit 10 wetsvoorstellen. Die zorgen samen voor het waarmaken van de doelstellingen van de Europese Green Deal. Het uiteindelijke doel? Europa in 2050 een klimaatneutraal continent. Lees de 10  wetsvoorstellen.

Europese richtlijnen en verordeningen

Behalve vrijblijvende afspraken maken we binnen Europa ook bindende afspraken.

Richtlijn Hernieuwbare energie (RED II)

In 2030 moet tenminste 32% van het eindenergieverbruik uit hernieuwbare (duurzame) bronnen komen. Dat staat in de REDII. De verwachting is dat dit percentage rond 2023 nog wordt verhoogd. Rond 2030 verhoogt de overheid ook het aandeel van hernieuwbare brandstoffen in de vervoerssector naar 14%.

De eerdere richtlijn (RED I) is omgezet naar de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet. De invoering van de nieuwe richtlijn REDII staat in de nieuwe Nederlandse Energiewet (UHT). Deze gaat naar verwachting in 2022 in.

Richtlijn betreffende de energieprestatie van gebouwen (EPBD III) 

De EPBD III is gericht op organisaties en personen die in de gebouwde omgeving actief zijn. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om woningcorporaties, gebouweigenaren, huurders, technische dienstverleners, bouwbedrijven, bouwmaterialenindustrie, bouw- en woningtoezichtinstanties, de installatiesector, netbeheerders, architecten, keuringsinstanties en gemeenten. De regeling bevat onder andere bepalingen over:

  • systeemeisen voor technische bouwsystemen;
  • het documenteren van de energieprestatie van technische bouwsystemen;
  • zelfregulerende apparatuur voor het regelen van de temperatuur per kamer of zone;
  • laadinfrastructuur voor elektrische auto’s;
  • keuringen van verwarmings- en airconditioningssystemen;
  • gebouwautomatisering- en -controlesystemen.

De richtlijn verbetert de duurzaamheid van energie van gebouwen. Hierdoor daalt het energiegebruik. De richtlijn is op 10 maart 2020 ingevoerd in de Nederlandse wet- en regelgeving. Vanaf die datum moet aan deze richtlijn worden voldaan. 

Energiebelastingrichtlijn

De energiebelastingrichtlijn uit 2003 stelt de Europese regels vast voor de belasting van energieproducten die worden gebruikt als verwarmingsbrandstof en voor elektriciteit. Belasting voor energieproducten moet afgestemd worden op het energie- en klimaatbeleid van de EU. Minimumbelastingtarieven moeten daarom worden vastgesteld op basis van de milieuprestaties van producten.

Europese netcode 

De Europese netcode zorgt voor meer leveringszekerheid en netveiligheid van energie. De Europese codes voor elektriciteit ondersteunen zo de energietransitie en zijn een verzameling van acht Europese Verordeningen (Requirements for Generators (RfG). Hierin staan de spelregels voor de Europese interne elektriciteitsmarkt.

Deze Europese verordening geldt sinds 27 april 2019 in Nederland en geldt voor netbeheerders en netgebruikers. De grotere installaties die energie opwekken moeten sinds die datum voldoen aan strengere technische eisen om aangesloten te worden op het elektriciteitsnet. Voor kleinere installaties van het type A –  dat zijn ook zonnepaneelinstallaties bij consumenten – besloot de Autoriteit Consument & Markt (ACM) in het voorjaar van 2019 de handhaving van de RfG met 2 jaar uit te stellen tot 27 april 2021. 

Sinds 27 april 2021 is het conformiteitscertificaat voor omvormers definitief in gegaan. Een consument die nieuwe zonnepanelen aanschaft, toont met dit certificaat aan dat hij voldoet aan de RfG-verordening. Het aantonen van die conformiteit is per 27 april 2021 verplicht voor alle zonnepaneelsystemen die nieuw op het elektriciteitsnet worden aangesloten. Ook voor bestaande zonnepaneelinstallaties waarvan consumenten de omvormer laten vervangen, is een conformiteitscertificaat verplicht. Particulieren en MKB-bedrijven die energie gaan leveren aan het net, zijn verplicht hun installatie aan te melden
Netbeheer Nederland maakte hierover een nieuwsbericht.

Waste Electrical and Electronic Equipment directive (WEEE)

WEEE is de naam voor de Europese richtlijn die de inzameling en recycling van de afvalstroom van elektrische en elektronische apparatuur reguleert (zoals zonnepanelen). Wat de WEEE voor Nederland inhoudt, leest u op onze pagina Afgedankte Elektrische en Elektronische Apparatuur (AEEA).

Vragen over zonne-energie?

Neem contact met ons op

In opdracht van:
  • Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
Bent u tevreden over deze pagina?